نحوه وراثت وراث

Post
نحوه ارث بری وراث در 3 فرض قابل بررسی می‌باشد، برخی وراث قرابت‌بر هستند، یعنی هیچ کدام از وراث سهم مشخصی ندارند؛ در این .صورت چنانچه از یک جنسیت باشند، ماترک به تساوی تقسیم می شوند(ادامه دارد)

 

نحوه ارث بری وراث در 3 فرض قابل بررسی می‌باشد:

برخی وراث قرابت‌بر هستند

 یعنی هیچ کدام از وراث سهم مشخصی ندارند؛ در این صورت چنانچه از یک جنسیت باشند، ماترک به تساوی تقسیم می شوند؛ مثل اینکه متوفی چند پسر داشته باشد. چنانچه از جنسیت های متفاوت باشند؛ به قاعده 2 به 1 تقسیم می شود؛ یعنی مذکر 2 برابر مونث.

برخی وراث فرض‌بر هستند

سهم الارث خویشاوندان نسبی و سببی گاه با کسر مشخصی معین شده است. به این کسر «فرض» و به وارثی که به این شکل ارث می‌برد، «صاحب فرض» یا «فرض‌بر» می‌گویند. فرض عبارت است از سهم معین در قانون؛ در این حالت ابتدا سهم ایشان را می‌دهیم زیرا عدد مشخصی است و سپس آنچه باقی می‌ماند به وراث قرابت‌بر می‌دهیم که در صورت وحدت جنسیت به تساوی و در صورت تغایر جنسیت به قاعده 2 به 1 تقسیم می‌کنند.
بعضی از وراث همیشه فرض‌بر هستند؛ این عده عبارتند از: مادر، زوج و زوجه و هر کدام دو فرض دارند: فرض بالا و فرض پایین (اعلی و ادنی) که به‌شرح زیر می‌باشد:
مادر : 1/3 و 1/6   

 زوج : 1/2 و 1/4   

 

 زوجه : 1/4 و 1/8

 

مثال: متوفی، مادر، زوجه و یک پسر دارد. مادر و زوجه فرض‌بر هستند و هر دو به علت وجود فرزند متوفی فرض پایین را می‌برند؛ مادر 1/6 ؛ و زوجه 1/8 می‌برد و مابقی به پسر که قرابت بر است می‌رسد.
اگر وراث همه فرض‌بر باشند ممکن است ترکه کم یا زیاد بیاید که در این صورت 3 حالت متصور می‌شود:

  • الف ) سهام وراث با واحد ترکه برابر می‌شود.
  • ب ) سهام وراث بیش از واحد ترکه می‌باشد؛ یعنی با نقض ترکه مواجه می‌شویم، تعداد فرض بران زیاد می‌باشد و ترکه کفاف تعداد سهام آنها را نمی‌کند.
  • ج ) سهام وراث کمتر از واحد ترکه می‌باشد؛ یعنی واحد ترکه از سهام وراث بیشتر باشد. یعنی اگر همه وراث فرض‌بر باشند و پس از بردن فرضشان ترکه زیاد بیاید؛ مازاد به نسبت سهم الارث بین آنها تقسیم می‌شود (تسهیم به نسبت) به این تقسیم رد گفته می‌شود.

پرسش: مثلاً با فوت مردی که پدر، مادر، همسر و ۴ دختر از او برجا مانده‌اند، سهم هریک چقدر می‌شود؟
همچنین در صورت فوت مردی با داشتن مادر، دو خواهر و یک همسر؟

صاحبان فرض (فرض‌برها) عبارتند از:

  • اول

فرض "یک‌دوم (نصف)": صاحبان فرض "نصف" عبارتند از:

  1. یک دختر (در صورتی که میت تنها یک فرزند دختر دارد و جز او پسر یا دختر دیگری نداشته باشد)؛
  2. شوهر (در صورتی که میت، فرزند و لو با واسطه نداشته باشد)؛
  3. یک خواهر پدر و مادری یا تنها پدری (بدون برادر).
  •  دوم

فرض "یک‌چهارم (ربع)": صاحبان فرض "ربع" عبارتند از:

  1. شوهر (در صورتی که میت، فرزند بی‌واسطه یا باواسطه داشته باشد)؛
  2. زن، در صورتی که میت، فرزند بی‌واسطه یا باواسطه نداشته باشد).
  • سوم

فرض "یک‌هشتم (ثمن)":صاحب فرض "ثمن" همسر میت است، درصورتی که شوهرش، فرزند داشته باشد؛ ولو باواسطه.

  • چهارم

فرض "یک‌سوم (ثلث)": صاحبان فرض "ثلث" عبارتند از:

  1. مادر (در صورتی که میت، فرزند ولو باواسطه نداشته باشد و پدر میت هم باشد؛
  2. دو یا چند برادر مادری، یا دو یا چند خواهر مادری، یا برادر و خواهر مادری(در صورتی که وارثان میت فقط برادر و خواهر پدری و چند برادر و خواهر مادری باشد که در این صورت ثلث مال میت به‌طور مساوی بین برادران و خواهران مادری تقسیم می‌شود).
  • پنجم

فرض "یک‌ششم (سدس)": صاحبان فرض "سدس" عبارتند از:

  1.  مادر (در صورتی که میت، فرزند داشته باشد)؛
  2.  پدر (در صورتی که میت، فرزند داشته باشد). در این سهم پدر و مادر، فرقی نیست که هر یک به‌تنهایی باشد یا هر دو با هم باشند؛
  3. مادر (در صورتی که میت، فرزند نداشته باشد و پدر میت هم زنده باشد)؛
  4. یک برادر یا خواهر مادری.
  •  ششم

فرض "دو‌سوم (دو ثلث)" صاحبان فرض "دوثلث (دو سوم)" عبارتند از:

  1. دو یا چند دختر (بدون پسر)؛ 
  2. دو یا چند خواهر پدر و مادری یا فقط پدری (بدون برادر). 

 

ارث بردن زن و شوهر از یکدیگر

زن و شوهر همراه با جمیع طبقات از یکدیگر ارث می‌برند. به این صورت که ارث زن از شوهر در صورتی که شوهر فرزند داشته باشد، "یک‌هشتم (ثمن)" و در صورتی که شوهر فرزند نداشته باشد،" یک‌چهارم (ربع)"، ارث شوهر از زن در صورتی که زن فرزند داشته باشد، " یک‌چهارم (ربع)"و در صورتی که زن فرزند نداشته باشد، " یک‌دوم (نصف)" ارث است. 
***
با توجه به توضیحات بالا، جواب سؤالات بالا کاملاً روشن است که در صورتی که وارثان میت (مرد) پدر، مادر، همسر و ۴ دختر او باشند، سهم همسر او یک‌هشتم (ثمن)" (از اموالی که در کتاب‌های فقهی بیان شده است که زن از آنها ارث می‌برد) و سهم هریک از پدر و مادر او یک‌ششم (سدس) و مابقی اموال به‌طور مساوی بین چهار دختر او تقسیم می‌شود و در صورت دوم که وارثان میت (مرد) مادر، دو خواهر و یک همسر است، سهم همسر او " یک‌چهارم (ربع)" اموالی است که زن از آنها ارث می‌برد و بقیه اموال او به مادر او می‌رسد و خواهران او هیچ ارثی نمی‌برند؛ زیرا با وجود مادر که در طبقه اول است، نوبت به خواهران که در طبقه دوم هستند، نمی‌رسد.

سجاد نجفی

7888

دانش آموخته دوره دکتری تخصصی حقوق بین الملل عمومی... مشاور و کارشناس ارشد حقوق و مشاوره تحصیلی تخصص گرایش های حقوق- مدرس و مترجم زبان انگلیسی عمومی و تخصصی رشته حقوق