اضطراب اجتماعی میتواند روی شغل، مدرسه و سایر فعالیتهای روزمرهی فرد تاثیر بگذارد و پیدا کردن دوست را برای فرد دشوار کند.
آنچه در این مقاله میخوانید
اضطراب اجتماعی میتواند روی شغل، مدرسه و سایر فعالیتهای روزمرهی فرد تاثیر بگذارد و پیدا کردن دوست را برای فرد دشوار کند.
اضطراب اجتماعی، که در گذشته فوبیای اجتماعی نامیده میشد، نوعی اختلال اضطراب است که فرد مبتلا به آن در موقعیتهای اجتماعی روزمره دچار اضطراب و خودآگاهی شدید میشود.
در فوبیای اجتماعی فرد در سطوح عاطفی، جسمی و شناختی، احساساتی را تجربه میکند. فرد در نتیجه این احساسات از قرار گرفتن در موقعیتهای اجتماعی بسیار اذیت میشود، تا حدی که ممکن است از قرار گرفتن در موقعیتهای اجتماعی پرهیز کند. افراد مبتلا به SAD از قضاوت منفی دیگران میترسند. این حالت میتواند احساس شرمساری، خجالت کشیدن و حتی افسردگی را در آنها ایجاد کند.
اختلال اضطراب اجتماعی چیست؟
اگر چه تجربهی کمی اضطراب در موقعیتهای اجتماعی امری متداول است، مثلا هنگام ارائهی سخنرانی یا یک قرار ملاقات اما اختلال اضطراب اجتماعی به اضطرابی گفته میشود که شدید باشد و بر زندگی کاری یا شخصی فرد تأثیر بگذارد و حداقل ۶ ماه به طول بیانجامد.
افراد مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی از اینکه در حضور دیگران مضطرب به نظر برسند و گونههایشان سرخ شود یا دستهایشان بلرزد، احساس نگرانی میکنند، به این خاطر که فکر میکنند در نظر دیگران افتضاح یا نادان به نظر میرسند. بسیاری از افراد مبتلا به این اختلال همچنین دارای علائم جسمانی شدید مانند افزایش ضربان قلب، احساس تهوع یا تعریق هستند.
اگرچه ممکن است که فرد بداند ترس و واکنشهای جسمانیاش افراطی و شدید است، با این حال کنترلی بر روی آنها ندارد و این علائم و واکنشها کاملا به صورت غیر ارادی رخ میدهند.
علائم اضطراب اجتماعی
تنها زمانی اختلال اضطراب اجتماعی در فرد تشخیص داده میشود که اجتناب، ترس یا اضطراب نسبت به موقعیت اجتماعی در زندگی روزمره، شغل و زندگی اجتماعی اختلال ایجاد کند یا فرد در اثر اضطراب دچار استرس قابل توجه شود. DSM-5 برای تشخیص علائم اختلال اضطراب اجتماعی معیارهای زیر را ارائه کرده است:
- فرد از یک یا چند موقعیت اجتماعی که در آن مورد بازپرسی و توجه دقیق دیگران قرار بگیرد میهراسد. برای نمونه میتوان به ملاقات با افراد غریبه، نگاه کردن به او هنگام غذا خوردن یا سخنرانی اشاره کرد.
- فرد میترسد طوری رفتار کند که شرمنده شود یا مورد قضاوت منفی قرار گیرد.
- فرد تقریبا همیشه با قرار گرفتن در موقعیتهای اجتماعی دچار اضطراب شدید میشود.
- فرد از موقعیتی که نسبت به آن وحشت دارد میگریزد یا با اضطراب و پریشانی آن را تحمل میکند.
- ترس یا اضطراب فرد نسبت به خطر واقعی موقعیت اجتماعی غیرمنطقی است.
- ترس یا اضطراب فرد دائمی است و معمولا تا شش ماه یا بیشتر طول میکشد.
- اجتناب، اضطراب یا پریشانی به طرز قابل توجهی عملکرد اجتماعی، تحصیلی یا شغلی فرد را مختل میسازد.
از جمله علائم اضطراب اجتماعی به شکل فیزیکی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سرخ شدن، تعریق، لرزش، بالا رفتن ضربان قلب یا احساس «خالی شدن ذهن»
- حالت تهوع یا به هم خوردن مزاج
- حالت ایستادن فرد تغییر میکند، با دیگران ارتباط چشمی برقرار نمیکند یا بسیار آرام صحبت میکند.
به علاوه، تنها زمانی قادر به تشخیص علائم اضطراب اجتماعی و ترس یا اضطراب خواهیم بود که فرد در حال سخنرانی یا اجرا در جمع باشد.
علل اضطراب اجتماعی
تحقیق برای درک بهتر علت بروز اختلال اضطراب اجتماعی ادامه دارد اما بررسیها به قسمت کوچکی در مغز به نام آمیگدال اشاره میکند. گفته میشود آمیگدال بخش مرکزی مغز است که واکنش به ترس را کنترل میکند.
علل اضطراب اجتماعی ارثی است. در واقع، احتمال بروز این اختلال در بستگان درجه یک دو تا شش برابر بیشتر است.
تحقیقاتی که به حمایت از موسسه ملی سلامت روان انجام شده محل ژنی را در موشها نشان میدهد که روی ترس آموختهشده تاثیر میگذارد. دانشمندان درحال کار روی این نظریه هستند که حساسیت بیشتر نسبت به مورد تایید واقع نشدن فیزیولوژیکی یا هورمونمحور است و این تاییدی بر ارثی بودن علل اضطراب اجتماعی است.
سایر تحقیقات در حال بررسی تاثیر محیط در بروز فوبیای اجتماعی هستند. مورد بدرفتاری واقع شدن و مصیبت در کودکی نیز از جمله علل اضطراب اجتماعی است.
درمان اضطراب اجتماعی
روشهای مختلف درمانی میتواند به افراد در مدیریت علائم این اختلال، کسب اعتماد به نفس و غلبه بر اضطرابشان کمک کند. اگرچه بدون پیگیری برای درمان، این اختلال ممکن است در تمام طول زندگی فرد ادامه داشته باشد، هرچند ممکن است در دورههای زمانی مختلف شدت آن کم و زیاد بشود.
متخصصان بهداشت روان معمولا درمان به وسیلهی روان درمانی، دارو یا هر دو روش با هم را توصیه میکنند. در ادامه این روشها با جزئیات بیشتری بررسی شدهاند.
رواندرمانی
رواندرمانی یا گفتوگو درمانی به افراد کمک میکند تا تجربیات خود را درک کرده و روشهای مؤثر مقابلهای را توسعه دهند.
رواندرمانی خود شامل انواع مختلفی از جمله درمانهای زیر است؛
- درمان شناختی رفتاری
- درمان بین فردی
- درمان روان پویایی
- خانواده درمانی
درمان شناختی رفتاری یک روش درمانی رایج است. هدف آن کمک به فرد در شناخت و تغییر افکار یا عقاید منفی دربارهی موقعیتهای اجتماعی است. هدف دیگر این روش تغییر رفتار یا واکنشهای فرد نسبت به موقعیتهایی است که باعث به وجود آمدن اضطراب در او میشوند.
درمان شناختی رفتاری به فرد کمک کند تا متوجه این مسأله بشود که افکار خود او است که میتوانند نحوهی واکنش و رفتارش را تعیین کنند، نه افکار دیگران.
روش مواجهه درمانی یا مواجهه شناختی هم میتواند به افراد مبتلا به این اختلال کمک کند. با این رویکرد، فرد بهتدریج با شرایطی که از آن میترسد با کمک یک درمانگر و در یک محیط امن روبهرو میشود.
دارو درمانی
برای درمان علائم اختلال اضطراب اجتماعی طیف وسیعی از داروها استفاده میشوند. شاید این پرسش برایتان مطرح شده باشد که بهترین قرص برای اضطراب اجتماعی چیست؟ سه گروه اصلی از داروهای استفاده شده شامل داروهای ضد اضطراب، ضد افسردگی و مسدودکنندههای بتا هستند. این داروها در ادامه با جزئیات بیشتری بررسی شدهاند.
داروهای ضد افسردگی
مهارکنندههای انتخابی باز جذب سروتونین، که عمدتا بهعنوان داروهای ضد افسردگی استفاده میشوند، میتوانند به بهبود علائم اختلال اضطراب اجتماعی هم کمک کنند. این داروها بین چند هفته تا چند ماه طول بکشد تا اثر خود را بگذارد.
نمونههای متداول این گروه دارویی شامل اقلام زیر است؛
- پاروکستین
- سرترالین
- فلوکستین
مهارکنندههای باز جذب سروتونین-نوراپینفرین که دستهی دیگری از داروهای ضد افسردگی هستند هم میتوانند به بهبود علائم این اختلال کمک کنند.
نمونههای متداول این گروه دارویی شامل موارد زیر است؛
- ونلافاکسین
- دزونلافاکسین
- دولوکستین
داروهای ضد اضطراب
داروهای ضد اضطراب برای کاهش علائم اضطراب به کار میروند، اما پزشکان معمولا آنها را بهعنوان یک روش درمانی کوتاه مدت تجویز میکنند، زیرا در دراز مدت باعث ایجاد وابستگی میشوند.
بنزودیازپینها رایجترین گروه در بین داروهای ضد اضطراب هستند. برخی از نمونههای متداول این گروه شامل آلپرازولام (زاناکس) و کلونازپام (کلونوپین) است.
در سال ۲۰۲۰، سازمان غذا و دارو آمریکا (FDA) هشدارهای خود را دربارهی مصرف بنزودیازپینها ارتقا داد. استفاده از این داروها میتواند به وابستگی جسمی منجر شود و ترک آن برای سلامت فرد مخاطراتی جدی ایجاد کند. ترکیب آنها با الکل، مواد افیونی و سایر مواد مخدر میتواند منجر به مرگ شود. رعایت دستورالعملهای پزشک هنگام استفاده از این داروها ضروری است.
مسدود کنندههای بتا
مسدود کنندههای بتا یا بتا بلاکرها به جلوگیری از اثرات جسمی اضطراب مانند تعریق، لرزش و افزایش ضربان قلب کمک میکنند. آنها این کار را با جلوگیری از اثرات تحریککننده آدرنالین انجام میدهند.
پزشکان معمولا این داروها را برای موقعیتهای خاص مانند ارائهی سخنرانی یا مصاحبههای شغلی تجویز میکنند و برای درمان طولانی مدت این گونه داروها را تجویز نمیکنند.
سخن پایانی
لازم است بدانیم درمان اضطراب اجتماعی آنی نیست و یک راه حل برای همه جواب نمیدهد. روش درمان باید متناسب با نیاز هر بیمار باشد. تراپیست و بیمار باید برای تعیین موثرترین روش با یکدیگر همکاری کنند و به ارزیابی میزان تاثیر روش درمان بپردازند. از آنجایی که واکنش بیمار به درمان متفاوت است، برنامه درمان باید با آزمون و خطا تنظیم شود.
همچنین باید بدانید اضطراب اجتماعی با خجالت کشیدن تفاوت دارد.
شما میتوانید با مراجعه به سایت مشاورین همراه برای درمان اضطراب اجتماعی و یا شناخت بهتر علل اضطراب اجتماعی و علائم اضطراب اجتماعی از خانم زهرا زندیه روانشناس و مشاور خانواده جهت مشاوره تلفنی نوبت بگیرید.