آیا من در یک رابطه سمی هستم؟ اگر اخیراً این سوال خیلی اتفاقی در ذهنتان شکل میگیرد، شاید نشانههایی از یک رابطه ناسالم را در زندگیتان مشاهده کرده باشید.
دروغ گفتن، خیانتکردن، وابستگی بیش از حد، کمارزش کردن، قدر ندانستن، تحقیرکردن، سوءاستفاده از پول یا منابع دیگر و آسیب رساندن به جسم و روان، همگی نشانههایی از یک رابطه سمی است؛ این نشانهها ممکن است در ابتدا کمرنگ باشند، اما با نادیدهگرفتن آنها به سمت یک رابطه سمی پیش خواهید رفت.
رابطه سمی به روابطی اطلاق میشود که در آن فرد یا افراد احساس ناخوشایند، فشار روانی و یا آسیب روحی میکنند. این نوع روابط میتوانند بهشدت بهسلامت روانی و جسمانی افراد آسیب بزنند. در این مقاله، زهرا رجبی روانشناس و مشاور خانواده از تیم مشاورین همراه زندگی بهتر، به تعریف رابطه سمی، نشانههای آن و راههای خروج از چنین روابطی میپردازد.
رابطه سمی چیست؟
قبل از اینکه به نشانههای روابط سمی اشاره کنیم، ابتدا باید سعی کنیم بفهمیم که روابط سمی چیست. اصطلاح "روابط سمی" توسط لیلیان گلاس، متخصص ارتباطات و روانشناسی مستقر در كالیفرنیا در كتاب "مردم سمی" در سال ۱۹۹۵ ابداع شد. وی روابط سمی را چنین تعریف میکند: روابطی که در آن افرادی از یکدیگر حمایت نمیکنند، و درگیری بین آنها وجود دارد. یکی به دنبال تضعیف دیگری است بهعنوان روابط سمی در نظر گرفته میشود. در چنین روابطی رقابت ناسالم، بیاحترامی و عدم انسجام حاکم است.
نشانههای رابطه سمی
تنها شما میتوانید بگویید رابطه خوب یا بدی دارید، روابطی که شامل سوءاستفاده فیزیکی یا کلامی باشد قطعاً در گروه رابطه سمی طبقهبندی میشوند. نشانههای ظریفتر دیگری نیز وجود دارد که نشاندهنده وجود یک رابطه سمی است؛ عبارتند از:
- بیشتر از آنچه میگیرید میدهید و باعث میشود احساس بیارزشی و تهیشدن کنید.
- مرتباً احساس بیاحترامی میکنید یا نیازهای شما برآورده نمیشود.
- باگذشت زمان احساس عزتنفس نمیکنید.
- مدام احساس عدم پشتیبانی، سوءتفاهم، تحقیر یا حمله میکنید.
- بعد از صحبت یا بودن در کنار شخص دیگر احساس افسردگی، عصبانیت یا خستگی میکنید.
- در نگاه طرف مقابل، بهترین فرد در اطراف او بهحساب نمیآیید؛ بهعنوانمثال طرف مقابل شما شایعاتی درباره شما میگوید یا به نظر میرسد در حد متوسط قرار دارید.
- وقت و نیروی عاطفی زیادی را صرف تلاش برای روحیه دهی طرف مقابل میکنید.
- همیشه شما را مقصر میدانند حتی در شرایطی که تقصیری نداشتید؛ آنها همه چیز را برعکس میکنند و در برابر اشتباهات همه تقصیرات را به گردن شما میاندازند.
چرا رابطههای سمی ایجاد میشوند؟
مشکلات روانی و شخصیتی
برخی افراد به دلیل مشکلات روانی و شخصیتی مانند نارسیسیزم، اختلال شخصیت مرزی یا اختلالات افسردگی، روابط سمی ایجاد میکنند. این افراد معمولاً توانایی برقراری روابط سالم و متعادل را ندارند و به دیگران آسیب میرسانند.
الگوهای نادرست خانوادگی
برخی افراد به دلیل تجربیات نادرست در خانوادههایشان، الگوهای رفتاری سمی را فرا میگیرند و این الگوها را در روابط خود به کار میگیرند. این الگوها ممکن است شامل رفتارهای کنترلگرایانه، عدم احترام به مرزها و سوء استفاده احساسی باشد.
نبود مهارتهای ارتباطی
نبود مهارتهای ارتباطی سالم میتواند به ایجاد روابط سمی منجر شود. افرادی که نمیتوانند به طور موثر با همدیگر ارتباط برقرار کنند، ممکن است به رفتارهای مخرب روی آورند که به رابطه آسیب میزند.
چگونه از رابطه سمی خارج شویم؟
شناسایی مشکل
اولین گام برای خروج از یک رابطه سمی، شناسایی و پذیرش مشکل است. افراد باید بتوانند نشانههای رابطه سمی را بشناسند و بپذیرند که در یک رابطه ناسالم قرار دارند.
تعیین مرزها
تعیین مرزهای شخصی و اصرار بر احترام به این مرزها میتواند به فرد کمک کند تا از آسیبهای بیشتر جلوگیری کند. این مرزها ممکن است شامل محدود کردن زمان و انرژی اختصاص داده شده به فرد سمی باشد.
جستجوی حمایت
جستجوی حمایت از دوستان، خانواده و مشاوران میتواند به فرد کمک کند تا احساس تنهایی نکند و بتواند از رابطه سمی خارج شود. صحبت کردن با افرادی که به او اهمیت میدهند میتواند احساسات و نگرانیهای فرد را کاهش دهد.
تصمیمگیری برای خروج
گاهی اوقات بهترین راه حل برای برخورد با یک رابطه سمی، خروج از آن است. اگر رابطه به طور مداوم به فرد آسیب میزند و هیچ نشانهای از بهبود وجود ندارد، فرد باید تصمیم به پایان دادن به رابطه بگیرد.
اهمیت خروج از رابطه سمی
حفظ سلامت روانی
خروج از رابطه سمی میتواند به حفظ سلامت روانی فرد کمک کند. روابط سمی میتوانند به افسردگی، اضطراب و دیگر مشکلات روانی منجر شوند، بنابراین پایان دادن به چنین روابطی میتواند به بهبود وضعیت روانی کمک کند.
افزایش اعتماد به نفس
خروج از رابطه سمی میتواند به فرد کمک کند تا اعتماد به نفس خود را بازیابد و احساس ارزشمندی بیشتری داشته باشد. این امر میتواند به تقویت روابط سالم و مثبت در آینده کمک کند.
ایجاد فرصتهای جدید
خروج از رابطه سمی میتواند به فرد فرصتهای جدیدی برای رشد و پیشرفت شخصی و حرفهای بدهد. افراد میتوانند به دنبال روابط سالمتر و محیطهای مثبتتر باشند که به آنها کمک کند تا به اهداف خود برسند.
تماس با مشاورین همراه زندگی بهتر
اگر احساس میکنید که در یک رابطه سمی قرار دارید و نیاز به کمک و مشاوره دارید، میتوانید با مشاورین همراه زندگی بهتر تماس بگیرید. مشاوران ما با تجربه و تخصص خود میتوانند به شما کمک کنند تا از این رابطه خارج شوید و راهکارهای موثری برای بهبود وضعیت خود پیدا کنید. برای دریافت مشاوره تلفنی، با شماره 02175189000 و کد 3339 تماس بگیرید یا به وبسایت ما مراجعه کنید.
سوالات متداول
چگونه میتوانم تشخیص دهم که در یک رابطه سمی هستم؟
نشانههای یک رابطه سمی شامل احساس نادیده گرفته شدن، انتقاد مداوم، کنترلگری، دروغ و خیانت، استرس و نگرانی دائمی و عدم احترام به مرزها میشود.
آیا میتوانم رابطه سمی را بهبود دهم؟
در برخی موارد، با مشاوره و تغییر رفتارهای منفی، رابطه میتواند بهبود یابد. اما اگر رابطه به طور مداوم به شما آسیب میزند و هیچ نشانهای از بهبود وجود ندارد، بهتر است از آن خارج شوید.
چگونه میتوانم مرزهای شخصی خود را تعیین کنم؟
برای تعیین مرزهای شخصی، باید به نیازها و محدودیتهای خود آگاه شوید و آنها را به وضوح بیان کنید. همچنین باید اصرار داشته باشید که دیگران به این مرزها احترام بگذارند.
چگونه میتوانم پس از خروج از رابطه سمی بهبود یابم؟
پس از خروج از رابطه سمی، به دنبال حمایت از دوستان و خانواده باشید، به خود زمان بدهید تا بهبود یابید و در صورت نیاز از مشاوره حرفهای بهرهمند شوید. همچنین سعی کنید به فعالیتهایی که به شما انرژی و شادی میدهند، مشغول شوید.
چگونه میتوانم از ورود به رابطه سمی در آینده جلوگیری کنم؟
برای جلوگیری از ورود به رابطه سمی در آینده، به نشانههای هشدار دهنده توجه کنید، مرزهای شخصی خود را حفظ کنید و به خودتان اجازه ندهید که در رابطهای قرار بگیرید که به شما آسیب میزند. همچنین میتوانید از تجربیات گذشته خود درس بگیرید و از مشاوره حرفهای بهرهمند شوید.