۱- تعیین مدت در ازدواج موقت شرط لازم برای صحت عقد است. یعنی طرفین باید ذکر کنند که برای چه مدت زمانی میخواهند زن و شوهر باشند.
۲- در ازدواج موقت تعیین مهریه از شرایط اساسی صحت عقد است و عدم ذکر مهریه موجب بطلان عقد است، اما در ازدواج دائم اگر مهریه ذکر نشود، پس از وقوع عقد نیز میتوان مهریه را تعیین کرد و حتی اگر کار به جدایی (طلاق) هم برسد دادگاه میتواند حسب مورد مهرالمثل یا مهرالمتعه تعیین کند.
۳- برخلاف مهریه، نفقه در ازدواج موقت شرط نیست ولی میتوان توافق کرد که شوهر ملزم به دادن نفقه باشد.
۴- جدایی زن و شوهر در ازدواج موقت از طریق انقضاء مدت یا بذل مدت و یا فسخ نکاح صورت میگیرد و از طریق طلاق نمیتوان ازدواج موقت را منحل کرد. منظور از انقضاء مدت تمام شدن آن مدت زمانی است که زن و مرد برای زوجیت خود توافق کرده بودند، بنابراین چنانچه زن و مردی توافق کرده باشند که برای ۵ سال زن و شوهر باشند، پس از گذشت این مدت ازدواج آنها خود به خود منحل میشود و تجرد پیدا میکنند. منظور از بذل مدت این است که قبل از تمام شدن مدت زوجیت (مثلا در سال دوم از همان ۵ سال) مرد از ازدواج منصرف شود و به این زوجیت پایان دهد. در این صورت اگرچه شبیه به طلاق است اما از حیث احکام با طلاق تفاوتی هایی دارد. منظور از فسخ نکاح مواردی است که به مرد و زن اجازه پایان دادن به رابطه نکاح را میدهد چون وجود این موارد زندگی مشترک را دشوار میکند، مانند جنون، جذام، نابینایی از هر دو چشم و مواردی از این قبیل است که در قانون مدنی احصاء شده است. فسخ نکاح هم در نکاح دائم و هم در نکاح موقت راه دارد بنابراین زنی که بتواند در دادگاه ثابت کند شوهرش به جنون مبتلاست، میتواند به این رابطه پایان دهد اعم از این که در نکاح دائم بوده باشد یا نکاح موقت.
کاملاً واضح است که علاوه بر موارد بالا، فوت یکی از طرفین (چه در عقد دائم و چه در عقد موقت) نیز منجر به جدایی آنها خواهد شد.
۵- در ازدواج موقت، زن و شوهر از هم ارث نمیبرند و نمیتوانند توافق کنند که ارث ببرند زیرا چنین شرطی خلاف قواعد آمره است. اما میتوانند به نفع هم وصیت کنند که مثلاً تا یک سوم اموال پس از فوت یک طرف به طرف دیگر برسد.
۶- ازدواج دائم و ازدواج موقت از حیث عدّه نیز متفاوت هستند. منظور از عدّه مدت زمانی است که تا اتمام آن، زنی که ازدواجش منحل شده نمیتواند دوباره ازدواج کند و باید صبر کند تا آن مدت سپری شود. برای مثال عده وفات چهار ماه و ده روز است، یعنی زنی که شوهرش فوت شده تا چهار ماه و ده روز نمیتواند ازدواج مجدد کند.
عدّه زن پس از جدایی از شوهر در ازدواج موقت که شامل انقضاء مدت و بذل مدت و فسخ نکاح است، عبارت است از دو طُهر. در حالی که عدّه طلاق یا فسخ در نکاح دائم سه طُهر است.
۷- با وجود تمام مخاطراتی که ازدواج موقت دارد و تشخیص آن از رابطه نامشروع در مواقعی که اختلاف هست دشوار میباشد، ثبت آن در دفاتر رسمی ازدواج الزامی نیست، مگر اینکه طرفین خودشان توافق کرده باشند. اما مشکل اصلی این است که عدم ثبت از هیچ ضمانت اجرای کیفری برخوردار نیست و چنانچه مرد اقدام به ثبت ازدواج نکند نهایتا میتوان از طریق مراجع دادگستری او را ملزم به ثبت کرد. در حالی که در ازدواج دائم ثبت ازدواج الزامی است و اگر مرد اقدام به ثبت نکند، مطابق ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ علاوه بر الزام به ثبت ازدواج، به جزای نقدی یا حبس محکوم میشود. البته باید توجه کرد که ازدواج دائم حتی بدون ثبت هم واقع میشود و زن و شوهر به هم محرم خواهند شد اما در صورت عدم ثبت با این ضمانت اجراها رو به رو میشود.