میل جنسی یا کشش جنسی از لحظهی تولد کودک شروع میشود ولی شیوه ظهور آن با بزرگسالی متفاوت هست.
در کودکان رفع نیازهای جنسی به وسیلهی اندامهای غیر جنسی انجام میشود ولی در افراد نوجوان و بزرگتر توسط اندامهای جنسی صورت میگیرد.
میل جنسی یا کشش جنسی از لحظهی تولد کودک شروع میشود ولی شیوه ظهور آن با بزرگسالی متفاوت هست.
در کودکان رفع نیازهای جنسی به وسیلهی اندامهای غیر جنسی انجام میشود ولی در افراد نوجوان و بزرگتر توسط اندامهای جنسی صورت میگیرد.
در این مقاله خانم نجمه مهدوی روانشناس و سکس تراپیست به بررسی کامل میل جنسی از آغار تولد میپردازد. تا انتها با ما همراه باشید.
برای مشاوره رایگان تلفنی و مشاوره خانواده با ما در تماس باشید.
چرا باید با مراحل رشد روانی جنسی آشنا باشیم:
یک کودک از هنگام به دنیا آمدن، مراحل رشد روانی جنسی خود را آغاز میکند و در هر مرحله با نیازها و تعارضات آن دوره روبهرو میشود که اگر آنها را به خوبی برطرف کند، وارد مرحله بعدی میشود و درآینده دارای شخصیت سالم جنسی خواهد بود اما اگر نتواند به هر دلیلی نیازهای آن دوره را برطرف کند (مثلا والدینی خیلی سهلگیر یا سختگیری داشته باشد یا دوست داشته باشد نیازهای آن دوره را بیشتر از اندازه تجربه کند، یا در حل تعارضات آن دوره با شکست و ناکامی روبهرو شود) در نتیجه در آن مرحله باقی میماند و تثبیت میشود که باعث میشود در بزرگسالی به طور مداوم به دنبال رفتارهای لذت جویانه باشد و یا رفتارهایی که اضطراب و ناکامیهای مراحل قبلی خود را کم کند و یا اینکه تمایلات و خواستههای خود را همچنان سرکوب کند.
مراحل رشد روانی جنسی انسان پنج مرحله دارد:
الف: مرحله دهانی
ب: مرحله مقعدی
پ: مرحله آلتی یا فالیک
ج: مرحله نهفتگی یا کمون
د: مرحله تناسلی یا جنسی
مرحله دهانی چیست؟
این دوره از لحظهی تولد تا یک تا دوسالگی ادامه دارد، در این زمان کودک از هر چیزی که به دهان میبرد یا گاز میگیرد یا میبلعد یا میمکد لذت میبرد، این مرحله خود به دو مرحله تقسیم میشود:
الف: مرحله جذب دهانی
این زمان قبل از دندان در آوردن میباشد و کودک فقط میتواند چیزی را بخورد یا ببلعد که معمولا کودک در این دوره ناکام نمیماند چرا که دایم پستان مادر را در دهان دارد، کودک در این زمان به کسی که به او شیر میدهد وابسته میشود. اگر در این دوره کودک به طورکامل نتواند پستان مادر را بمکد یا نتواند به طور کامل در این دوره پستان را در دهان داشته باشد، دچار شخصیت دهانی پذیرا میشود.
برای اینکه کودک بتواند مرحله را به خوبی سپری کند باید وابستگی کمتری به کسی که به او شیر میدهد یا به او غذا میدهد داشته باشد.
یکی از تعارضات این دوره مربوط به از شیر گرفتن میباشد که اگر کودک در این مرحله نیاز او برطرف نشود یا احساس ناامنی کند، در این مرحله باقی میماند یعنی در این دوره تثبیت میشود.
در این مرحله کودک با بحران امنیت روبهرو هست و اگر به خوبی از شیر گرفته شود بدون ترس و نگرانی باشد در او احساس امنیت ایجاد میشود.
ولی اگر نیاز کودک در این مرحله به خوبی برطرف نشود در این مرحله احساس ناامنی میکند، در این مرحله باقی مانده و تثبیت میشود و در بزرگسالی رفتارهایی بروز میدهد از قبیل: پرحرفی، پرخوری، سیگار کشیدن، وابستگی سیری ناپذیر به محبتهای مادر، پرخاشگری، ناخن جویدن، انگشت مکیدن، بوسیدن، آدامس جویدن، مداد خوردن، و هر آنچه با دهان به او لذت میدهد و اضطراب او را کاهش میدهد ، انجام میدهد. او دارای شخصیت ساده لوح و خوشبین میشود.
ب- مرحله پرخاشگری دهانی
در مرحله پرخاشگری دهانی که شروع اضطراب و ناکامی میباشد زیرا قرار هست پستان مادر را از کودک بگیرند و از شیرگرفته شود.
در این مرحله اگر کودک به خوبی از شیر گرفته نشود، احساس شکست و ناکامی میکند و دچار سادیسم دهانی میشود که از طریق دندان میخواهد از خود دفاع کند و حتی انگشت خود را میمکد در این مرحله بعضی از والدین میخواهند به زور انگشت کودک را از دهان او بیرون بیاورند و این کار مناسبی نیست در این مرحله کودک باید به کسی که به او شیر میدهد یا غذا میدهد وابستگی کمتری پیدا کند تا بتواند به راحتی این دوران را سپری کند. شخصیت پرخاشگری دهانی در بزرگسالی دلیل ناکامی در این مرحله رفتارهایی از قبیل از خود راضی بودن، بدبینی، بدگمانی، حسادت، شک و تردید و حرفهای بیش از حد کنایه آمیز در بزرگسالی نشان میدهند.
مرحله مقعدی چیست؟
این مرحله از سن یک یا دو سالگی شروع میشود تا سه سالگی ادامه مییابد.
در این مرحله کودک از اینکه مدفوع و ادرار خود را نگه دارد یا رها کند لذت میبرد.
بیشترین تمرکز این دوره بر کنترل مثانه و حرکات رودهای میباشد، بنابراین تعارض اصلی این مرحله منوط به آموزش توالت رفتن میباشد.
دراین مرحله کودک گاهی دچار شب ادراری میشود و یا مدفوع خود را در جای خاصی از خانه رها میکند نباید دراین زمان کودک را تنبیه یا سرزنش کرد بلکه باید با آرامش آداب توالت رفتن را به او از طریق خرید توالتهای مخصوص آنها یا لگن یا اسباب بازی آموزش داد.
یا کودک را به طور غیر محسوس از پوشک گرفت مثلا یک روز در میان پوشک را از پایش در آورد.
دراین مرحله هست که کودک یاد میگیرد که تکانههای خود را تحت کنترل قرار دهد. اگر کودکی در این مرحله دیر از پوشک گرفته شود یا به خاطر کنترل یا رها کردن ادرار یا مدفوع سرزنش شود در این مرحله تثبیت میشود و درآینده دچار شخصیت مقعدی میشود.
تعارض این دوره خود مختاری در برابر شرم و تردید میباشد.
اگر آموزش توالت رفتن به خوبی آموزش داده نشود و والدین بیش از حد سختگیر یا آسانگیر باشد میتواند در کودک دو شخصیت ایجاد کند:
شخصیت پرخاشگری مقعدی
کودک از طریق مدفوع کردن در جاهای دیگر، یک مکانیسم دفاعی در مقابل سختگیریهای والدین انجام میدهد.
ویژگی های این شخصیت: بیرحمی، ویرانگری، جنگ و دعوا راه انداختن، آشوبگری، نامرتب نگه داشتن، در تصرف خود قرار دادن.
شخصیت نگهدارنده مقعدی
زمانی که کودک برای جلب توجه والدین و کسب محبت آنها چند روز مدفوع خود را نگه میدارد تا از طریق توجه والدین خود را دستکاری میکند.
آموزش صحیح والدین در زمینه پاکیزگی و توالت رفتن میتواند در ایجاد شخصیت سالم در بزرگسالی موثر باشد
ویژگیهای این شخصیت شامل رفتارهایی از قبیل: پاکیزگی بیش از حد، مالکیت اشیا، به مدت طولانی نگه داشتن، تملک جویی، استقلال طلبی بیش ازحد، پای بندی بیش ازحد به اصول، کنترلگری، بدقولی، زورگویی، ولخرجی، خساست، لجبازی، مقرراتی و سرسخت بودن، خیلی با وجدان یا وسواسی بودن.
مرحله آلتی یا فالیک چیست؟
این مرحله از سن سه تاپنج سالگی شروع میشود، در این مرحله کودکان راجع به اندام جنسی خود کنجکاو میباشند و اینکه با آلتشان بازی میکنند و برایشان لذت بخش هست و تمرکز اصلی کودک روی دستگاه تناسلی میباشد. والدین باید در صورتی که کودک راجع به آلت تناسلی خود سوال میکند به او پاسخ مناسب بدهند مثلا بگویند از این ناحیه ادرار خارج میشود. اگر کودک در این سن تحت کنترل شدید قرار گیرد ممکن است در آینده به خود ارضایی و بازیهای بیشتر جنسی مانند آمپول زدن بپردازد.
دراین مرحله خود ارضایی تقریبا همگانی میباشد اما چون از طرف والدین نهی میشود و کنترل میشود، سرکوب میشود.
تعارض این دوره ابتکار در برابر احساس گناه و تحقیر میباشد
در این سن کودک سوالاتی راجع به چطور متولد شده یا راجع به مسایل جنسی و اینکه چرا پسرها آلت دارند و دخترها ندارند، بپرسند.
در این مرحله تغییرات هورمونی بلوغ وجود ندارد ولی ناحیه تناسلی حساسیت بیشتری دارد. بنابراین ممکن است فعالیت جنسی کودک معطوف به هر دو جنس شود.
در این مرحله کودک با دو عقده مواجه هست:
- عقده ادیپ: کودک پسر تمایل به مادر دارد و ترس از قطع شدن آلت دارد و میترسد که آن را از دست بدهد، که به آن اضطراب اختگی میگویند.
- عقده الکترا: تمایل دختر به پدر میباشد.
احساس رقابت با والد هم جنس برای داشتن والد غیر هم جنس اتفاق میافتد.
کودک در این دوره به دنبال توجه والد غیر همجنس خود میباشد چرا که کودک میداند اگر علاقهاش را به والد غیر هم جنس نشان دهد، توجه والد همجنس خود را از دست خواهد داد. تعارض این دوره رقابت با والد هم جنس و همانندسازی میباشد که اگر به خوبی این مرحله سپری شود در نهایت کودک با والد هم جنس خود همانند سازی میکند.
تعارضات ونگرانیها در این زمان زیاد هستند و کودک آنها را سرکوب میکند و حتی وجدان شکل میگیرد.
کودک در این مرحله با ارزشهای اخلاقی همانندسازی میکند و در صدد انجام کارهایی هست که مورد تایید والدین باشد.
اگرکودک در این مرحله تثبیت نشود، دچار اعتماد به نفس و عزت نفس خوبی خواهد شد ولی اگر در این مرحله دچار ناکامی شود در آینده ممکن است دچار اختلالات جنسی و سرد مزاجی و ناتوانی شود.
باقی ماندن در این مرحله میتواند به وسیلهی سخت گیریهای زیاد والدین یا آزادی مفرط ایجاد شود و اگر کودک در این مرحله دچار شکست و ناکامی شود به راحتی نمیتواند باوالد همجنس خود همانند سازی کند و دچار تعارضات درنقش جنسیتی میشود.
ناکامی در این مرحله باعث ایجاد دو شخصیت در بزرگسالی میشود:
الف:شخصیت آلتی مردانه:
تکبر و غرور و حتی انجام فعالیتهای جنسی مکرر برای اینکه مردانگی خود را ثابت کند.
ب:شخصیت آلتی زنانه:
خود شیفتگی و لوند بازی در حالت زنانگی خود برای اینکه نشان دهند نسبت به مردان جذابتر هست و از این طریق به تحقیر مردان میپردازد تا به نحوی بر آنها مسلط شود
همچنین ویژگیهایی از قبیل اجتناب از دیگران و لوکس پوشی و شیک پوشی، خجالتی بودن، سادگی را نشان دهند.
دوره نهفتگی یا کمون چیست؟
در این مرحله کودک، میل جنسی خود را به سوی افزایش مهارتهای اجتماعی، آموزش، تحصیل، ارتباط با فامیل، دوستان، خانواده، شرکت در فعالیتهای دسته جمعی و گروهی و هر فعالیت غیر جنسی دیگر سوق میدهد.
در این مرحله، دختر و پسر به هم جنس خود گرایش دارند.
تعارض این دوره کارایی در مقابل ناتوانی و حقارت میباشد.
این دوره ،دوره آموزش و تعلیم و تربیت میباشد و والدین میتوانند در مورد موضوعات مختلف آموزشهای زیادی به کودکان بدهند.
در این مرحله میل جنسیکودک از بین نرفته بلکه جهت آن به سمت دیگری سوق پیدا کرده است و احساسات جنسی کودک منفعل میباشد.
اگر این مرحله به خوبی سپری شود، کودک با والد هم جنس خود رابطهی خوب و مثبتی دارد و با دیگران به رقابت سالم و واقع بینانه میپردازد در غیر اینصورت همچنان در حال رقابت با والد هم جنس خود میباشد.
مرحله تناسلی یا جنسی چیست؟
از سن بلوغ تا بزرگسالی
مرحلهی تناسلی با بلوغ آغاز میشود، در این دوره میل جنسی در کودک بسیار هست و این تکانههای جنسی کودک، خانوادهها را نگران میکند و برای همین اگر والدین به خوبی با نوجوان مواجه نشوند، باعث میشود نوجوان از خانواده دور شود و حتی به والدین خود بیاحترامی میکند و حتی آنها مورد تقصیر یا تحقیر قرار میدهد.
در این دوران به دلیل تغییرات هورمونی، خلق کودک ثابت نمیباشد و تکانههای هیجانی در حال تغییر میباشد، اگر فرد در این دوران رشد جنسی خود را به خوبی سپری کند و در این مرحله تثبیت نشود در آینده رابطهی خوبی را با همسرش خواهد داشت.
در این مرحله، تمایل به جنس مخالف شدت پیدا میکند و کودک به دیگران و نیازهای دیگران هم توجه دارد و به آنها کمک میکند و حس نوع دوستی دارد در صورتی که در چهار مرحله قبل کودک فقط به خود و
نیازهای خود توجه دارد.