برای همه ما پیش آمده که در رابطهای کاری یا عاطفی و حتی در تعاملی کوتاه با فردی غریبه متوجه رفتار سلطهطلبانه فرد مقابل شده باشیم. این رفتارها، که به شیوههای گوناگونی بروز پیدا میکنند، به ما آسیب میزنند و استقلال شخصیت ما را زیر سؤال میبرند. برای شناسایی بموقع و مقابله صحیح با اینگونه افراد، که به آنها شخصیت کنترل گر گفته میشود، چه کارهایی میتوانیم انجام دهیم؟ در این مقاله درباره این مسئله صحبت میکنیم..
تعریف شخصیتهای کنترلگر
شخصیتهای کنترلگر به افرادی اطلاق میشود که بهطور مداوم تلاش میکنند تا بر دیگران تسلط داشته باشند و رفتارها و تصمیماتآنها را به میل خود تغییر دهند. این افراد ممکن است در تلاش باشند تا همه چیز را تحت کنترل خود درآورند و از تکنیکهای مختلف برای دستیابی به این هدف استفاده کنند.
نشانه ها ویژگیهای رایج شخصیتهایکنترلگر
محققان در بررسی این رفتار، نشانههای متعددی را شناسایی کردهاند. برخی از این نشانهها آشکار و برخی دیگر پنهاناند و تشخیص آنها در برخورد اول آسان نیست. در ادامه، 8 نشانه مهم شخصی کنترل گر را معرفی میکنیم:
تقصیرها را به گردن شما یا دیگران میاندازند
یکی از مهمترین ویژگیهای شخصیت کنترل گرمسئولیتپذیرنبودن آنها و انداختن تقصیرها به گردن شماست. بابت چیزهای کوچکی که هیچ نقشی در آن نداشتهاید سرزنش میشوید. آنها طوری صحبت میکنند که گویی شما عامل اصلی بروز مشکل یا مقصر وضع بهوجودآمده هستید. این افراد معمولا عذرخواهی نمیکنند.
مدام از شما انتقاد میکنند
شخصیت کنترل گر مدام شما را به باد انتقاد یا تمسخر میگیرد و سعی میکند اعتمادبهنفس شما را خدشهدار کند. او با روشهای زیر ممکن است چنین رفتاری را علیه شما انجام دهد:
1. تمسخر شما در نزد دیگران.
2. اغراق درباره خطاهای کوچک شما در کار.
3. قدردانینکردن از شما بابت درست انجام دادن کار.
4. عصبانیت غیرمنطقی وقتی تماس او را جواب ندهید.
5. انتقاد مستمر از شیوه گفتار، رفتار یا لباس پوشیدن شما.
تلاش میکنند شما را قرنطینه کنند
یکی از روشهای اعمال کنترل از سوی این افراد تمایل برای منع دیدار شما با دوستان یا اعضای خانواده است. آنها با انتقاد یا غرزدن سعی میکنند شما را از دیدار با دوستان یا اعضای خانواده منصرف یا دستکم حس بدی به شما القا کنند. گاهی هم این موضوع را به شما نمیگویند؛ اما زبان بدن آنها گویای نارضایتی آنهاست.
انتظار دارند لطفشان حتما جبران شود
شخصیتهای کنترل گر همیشه تمایل دارند شما لطف آنها را فراموش نکنید و حتما جبران کنید. آنها حساب همه لطفها و محبتهایی را که به شما روا داشتهاند نگه میدارند. گاهی این افراد با لطف بیش از اندازه میکوشند شما را زیر منت و در نتیجه کنترل خود نگه دارند.
کاری میکنند که به خودتان شک کنید
وقتی شما به فرد دارای این ویژگی اعتراض میکنید، او شما را به حساسیت بیشازحد متهم میکند و مدعی میشود اینها همه ساخته ذهن شماست. اگر به او بگویید مثلا از فلان حرفی که هفته پیش زده است دلخورید، او ممکن است طوری رفتار کند که انگار هرگز آن حرف را نزده است.
رابطه شما با دیگران را تخریب میکنند
ممکن است شخصیت کنترل گر سعی کند رابطه شما با دیگران را تخریب کند؛ مثلا تصاویر پیامهای خصوصی شما را بدون اجازه برای دیگران بفرستد. همچنین این افراد وقتی شما به موفقیتی مهم میرسید، با عوضکردن موضوع و ترشرویی درباره موضوعاتی ساختگی، میکوشند دوباره توجه شما را به خودشان جلب کنند.
حسادت میکنند
آنها همیشه بهدنبال توجه شما هستند و دوست ندارند آن را با کسی قسمت کنند. ازاینرو، به شیوههای گوناگون میکوشند شما را از دیگران دور کنند، شیوههایی مانند:
1. بدگوییکردن درباره شما یا دوستانتان؛
2. بازجوییکردن از شما درباره اینکه با چهکسی تعامل دارید؛
3. غرزدن و ترشروییکردن، هر بار که با کسی بیرون میروید.
بهدنبال تغییردادن شما هستند
این افراد سعی میکنند شما را به شیوهای که موردپسندشان است تغییر دهند. ممکن است آن دسته از لباسهای شما را که نمیپسندند دور بریزند یا تا زمانی که شما آنطور که آنها میخواهند لباس نپوشید، با شما بیرون نروند.
علت ایجاد شخصیت کنترل گر
روانشناسان دلایل متفاوتی را بهعنوان ریشههای ابتلا به این ویژگی کشف کردهاند، عواملی مانند:
1. اختلال اضطراب
2. اختلالهای شخصیت (مانند شخصیت مرزی یا خودشیفته)
در واقع، رفتار شخصیت کنترل گر یکی از پیامدها یا نشانههای ابتلا به این اختلالهاست؛ برای مثال، فردی که از اختلالات مربوط به اضطراب رنج میبرد، به دیگران اعتماد ندارد و دوست دارد کارها را همیشه خودش انجام بدهد. او همیشه مضطرب است و در نتیجه، سعی میکند با دردستگرفتن همه امور از اضطرابش بکاهد.
تاثیرات شخصیتهای کنترلگر بر روابط
تاثیرات بر روابط خانوادگی
شخصیتهای کنترلگر میتوانند تأثیرات قابل توجهی بر روابط خانوادگی بگذارند:
کاهش اعتماد به نفس: افراد تحت کنترل ممکن است احساس کنند که نمیتوانند تصمیمات درستی بگیرند یا نظرات خود را بیانکنند، که منجر به کاهش اعتماد به نفس آنها میشود.
اختلافات خانوادگی: فشار برای مطابقت با نظرات و تصمیماتفرد کنترلگر میتواند باعث ایجاد اختلافات و تنشهای خانوادگیشود.
احساس انزوا: کنترلگری مداوم میتواند به احساس انزوا و بیارزشی در خانواده منجر شود و باعث کاهش ارتباطات مثبت شود.
تاثیرات بر روابط حرفهای
در محیطهای کاری، شخصیتهای کنترلگر میتوانند به مشکلات زیر منجر شوند:
کاهش انگیزه: تلاش مداوم برای کنترل و نظارت بر کارکنان میتواند به کاهش انگیزه و اشتیاق آنها منجر شود.
اختلافات شغلی: فشار برای پیروی از دستورات فرد کنترلگر میتواند منجر به بروز اختلافات و تنشهای شغلی شود.
کاهش خلاقیت: محیطهای کنترلگر ممکن است از خلاقیت و ابتکار عمل کارکنان کاسته و ایدههای جدید را سرکوب کند.
نحوه برخورد با شخصیتهای کنترلگر
ایجاد مرزهای سالم
ایجاد مرزهای سالم یکی از کلیدیترین راهکارها برای تعامل با شخصیتهای کنترلگر است:
تعیین حدود واضح: مشخص کنید که چه رفتارهایی برای شما قابل قبول است و چه رفتارهایی نیست. این مرزها باید به وضوح به فرد کنترلگر اطلاع داده شوند.
پافشاری بر حقوق خود: برای حفظ مرزهای شخصی، باید بر حقوق و نیازهای خود پافشاری کنید و به نگرانیهای خود پاسخ دهید.
ارتباط مؤثر
ارتباط مؤثر میتواند به کاهش تنش و بهبود تعامل با شخصیتهایکنترلگر کمک کند:
بیان احساسات: به آرامی و بدون پرخاشگری، احساسات و نیازهای خود را بیان کنید و توضیح دهید چرا برخی رفتارها برای شما مشکلساز است.
گوش دادن فعال: به صحبتهای فرد کنترلگر گوش دهید و سعیکنید بفهمید که چه عواملی باعث رفتارهای کنترلگرانه آنها شده است.
مدیریت استرس
مدیریت استرس و حفظ آرامش در برابر شخصیتهای کنترلگر میتواند به کاهش تنش و بهبود وضعیت کمک کند:
استفاده از تکنیکهای آرامش: از تکنیکهای آرامشبخشیمانند تنفس عمیق، مدیتیشن یا یوگا برای کاهش استرس و حفظ آرامش استفاده کنید.
تعیین زمان برای خود: به خود زمان دهید تا از وضعیتهای پر استرس دور شوید و برای بازیابی انرژی و آرامش خود وقت بگذارید.
تعیین اولویتها
شما باید اولویتهای خود را مشخص کنید و بر اساس آنها تصمیمات خود را اتخاذ کنید. این کار به شما کمک میکند تا تحت فشار فرد کنترلگر قرار نگیرید و بتوانید با اعتماد به نفس بیشتری عمل کنید:
تمرکز بر اهداف خود: بر روی اهداف و ارزشهای خود تمرکز کنیدو سعی کنید تا از نظر فرد کنترلگر دور شوید.
پذیرش واقعیت: قبول کنید که نمیتوانید کنترلگر را تغییر دهیدو تمرکز خود را بر روی کنترل وضعیت و بهبود شرایط خود بگذارید.
تماس با مشاورین همراه زندگی بهتر
برای دریافت مشاوره رایگان تلفنی با زهرا رجبی روانشناس ومشاور خانواده و کمک در مواجهه با شخصیتهای کنترلگر، میتوانید با شماره تلفن 02175189000 و کد 3339 تماس بگیریدیا به وبسایت ما مراجعه کنید. مشاوران متخصص ما آمادهاند تا به شما در بهبود کیفیت روابط و مدیریت تعاملات با شخصیتهایکنترلگر کمک کنند.
سوالات متداول
شخصیتهای کنترلگر چه ویژگیهایی دارند؟
شخصیتهای کنترلگر تمایل دارند بر دیگران تسلط داشته و رفتارها و تصمیمات آنها را تحت تأثیر قرار دهند. آنها به جزئیات توجه زیادی دارند و نمیتوانند نظرات یا روشهای دیگران را قبول کنند.
چگونه میتوان با شخصیتهای کنترلگر برخورد کرد؟
ایجاد مرزهای سالم، ارتباط مؤثر، مدیریت استرس، درخواست کمک حرفهای و تعیین اولویتها از جمله روشهایی هستند که میتوانند به تعامل مؤثر با شخصیتهای کنترلگر کمک کنند.
آیا برخورد با شخصیتهای کنترلگر نیاز به مشاوره دارد؟
بله، در بسیاری از موارد، مشاوره خانواده میتواند به شما کمک کند تا با شخصیتهای کنترلگر بهتر برخورد کنید و بهبود روابط خود را تجربه کنید.